Get Political: η δημοκρατία με κινητήρια δύναμη τους νέους στις αγροτικές περιοχές

Το πρόγραμμα GET Political (αριθ. 101183575), το οποίο χρηματοδοτείται από το πρόγραμμα Erasmus+ KA3 «Υποστήριξη της ανάπτυξης πολιτικών και της συνεργασίας – European Youth Together (2021–2027)», συγκεντρώνει διάφορους ευρωπαϊκούς εταίρους γύρω από έναν κοινό στόχο: την ενίσχυση της ενεργού πολιτικής συμμετοχής των νέων μέσω της μη τυπικής εκπαίδευσης. Το Foyer Rural CEPAGE, ένα αγροτικό κοινοτικό κέντρο με έδρα το Puget-Théniers στις Alpes-Maritimes, είναι ένας από τους εταίρους αυτής της διακρατικής κοινοπραξίας. Στο πλαίσιο αυτής της πρωτοβουλίας, διοργάνωσε «εργαστήρια πολιτικής συζήτησης» με ομάδες νέων σε διάφορους δήμους του Haut-Var και του Pays de la Roudoule.

Η πολιτική στις αγροτικές περιοχές: ένα θέμα-ταμπού;

Τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο του 2025 πραγματοποιήθηκαν δύο συναντήσεις στις πόλεις Guillaumes και Puget-Théniers. Συνολικά, συμμετείχαν περίπου δέκα νέοι ηλικίας μεταξύ 15 και 27 ετών — Γάλλοι υπήκοοι, αλλά και νέοι από την Αρμενία, την Ουκρανία, το Αφγανιστάν, την Ουγγαρία και την Τσετσενία. Αυτή η γεωγραφική και πολιτισμική ποικιλομορφία εμπλούτισε σημαντικά τις συζητήσεις. Τα εργαστήρια πολιτικής συζήτησης ακολουθούν μια μεθοδολογία μη τυπικής εκπαίδευσης που διαρθρώνεται σε διάφορα στάδια: μια εισαγωγική φάση με ανοιχτές ερωτήσεις, μια εξερεύνηση των πολιτικών και εκλογικών συστημάτων, καθώς και μια δημιουργική ανάλυση κατά την οποία οι νέοι επινοούν εναλλακτικές λύσεις με βάση τις δικές τους εμπειρίες.

Τι είπαν οι νέοι

Η αξία των εργαστηρίων πολιτικής συζήτησης έγκειται στην ελευθερία του λόγου που προσφέρουν. Σε απάντηση στο ερώτημα «Πώς θα περιγράφατε την πολιτική με μία μόνο λέξη;», οι απαντήσεις ήταν τόσο ποικίλες όσο και αποκαλυπτικές: χάος, χειραγώγηση, προπαγάνδα, ευθύνη, ανισότητα, νόμιμη βία. Αυτές οι λέξεις αντανακλούν μια γνήσια δυσπιστία απέναντι στους θεσμούς, αλλά και μια πολιτική συνείδηση πολύ πιο οξεία από ό,τι θα μπορούσε κανείς να φανταστεί σε ένα απομονωμένο αγροτικό περιβάλλον.

Όταν ρωτήθηκαν ποιους πολιτικούς αναγνώριζαν, οι συμμετέχοντες ανέφεραν τους Τραμπ, Μακρόν, Μαρίν Λε Πεν, Βίκτορ Όρμπαν, Ραμζάν Καντίροφ — και τον δήμαρχο του χωριού τους. Αυτή η αντιπαράθεση μεταξύ του εξαιρετικά παγκόσμιου και του εξαιρετικά τοπικού λέει πολλά για τον τρόπο με τον οποίο αυτοί οι νέοι αντιλαμβάνονται την εξουσία. Στην ερώτηση «Πιστεύετε ότι οι ηγέτες ενδιαφέρονται για τους νέους της ηλικίας σας;» η απάντηση ήταν σχεδόν ομόφωνα αρνητική. «Δεν έρχονται ποτέ να μας δουν. Δεν μας μιλάνε στη γλώσσα μας». Ένας άλλος συμμετέχων επισήμανε ότι περίπου το 70% των Γάλλων πιστεύει ότι η κυβέρνησή τους δεν ανταποκρίνεται στις προσδοκίες των πολιτών.

Ωστόσο, αυτοί οι νέοι δεν στερούνται καθόλου πολιτικής δημιουργικότητας. Μεταξύ των προτάσεών τους για έναν καλύτερο κόσμο συγκαταλέγονται: η καταπολέμηση της διαφθοράς, η κατάργηση των συνόρων, η μείωση του ορίου ηλικίας για την άσκηση του εκλογικού δικαιώματος, η διεξαγωγή περισσότερων δημοψηφισμάτων, η κατοχύρωση του δικαιώματος στην άμβλωση στο Σύνταγμα και η λήψη επείγοντων μέτρων για το περιβάλλον. Ορισμένες από αυτές τις προτάσεις συνδέονται με πολύ επίκαιρες κοινοβουλευτικές συζητήσεις.

Αυτοί οι ίδιοι νέοι συνέχισαν να συμμετέχουν στο πρόγραμμα, το οποίο τους έδωσε τη δυνατότητα, χάρη στην ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, να επισκεφθούν διάφορους τοπικούς, περιφερειακούς και εθνικούς φορείς στη Γαλλία και στην Αθήνα της Ελλάδας. Ως αποτέλεσμα, πολλές από τις αρνητικές αντιλήψεις για την πολιτική έχουν αλλάξει χάρη στην άμεση συμμετοχή της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη μη τυπική εκπαίδευση των συμμετεχόντων. Πολλοί αισθάνθηκαν την ευθύνη να ασκήσουν ουσιαστική επιρροή μέσω της πολιτικής και να εμπλακούν στις κοινότητές τους, είτε επίσημα είτε ανεπίσημα. Έτσι, η δύναμη αυτού του προγράμματος έγκειται όχι μόνο στην ικανότητά του να φτάνει στην ουσία του ζητήματος κατά τη συνεργασία με αυτές τις ιδιαίτερα ευάλωτες ομάδες, αλλά και στην ικανότητά του να επιφέρει μια πραγματική αλλαγή στη νοοτροπία των νέων στις αγροτικές περιοχές, με στόχο να τους ενθαρρύνει να συμμετέχουν ενεργά στην πολιτική σε όλα τα επίπεδα.

Εκπαίδευση μέσω του διαλόγου

Τα εργαστήρια πολιτικής συζήτησης ενσωματώνουν μια μαθησιακή προσέγγιση που η τυπική εκπαίδευση συχνά δυσκολεύεται να αναπαράγει: ξεκινώντας από τις δικές τους οπτικές των νέων, προκαλώντας τους με ανοιχτές ερωτήσεις και επιτρέποντάς τους να διαμορφώσουν τις δικές τους απόψεις. Ο συντονιστής δεν περιορίζεται απλώς στη μετάδοση προκαθορισμένων γνώσεων — δημιουργεί έναν χώρο συλλογικής αναστοχασμού. Η μέθοδος αυτή αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου προγράμματος, το οποίο περιλαμβάνει τη σύνταξη πολιτικών «Peddy Papers» σε τοπικούς και ευρωπαϊκούς θεσμούς, την εκπόνηση ενός Οδηγού για τα Πολιτικά και Εκλογικά Συστήματα, καθώς και τη δημοσίευση ενός Εγχειριδίου Μεθοδολογίας για τα Πολιτικά «Peddy Papers», το οποίο τεκμηριώνει και διαδίδει τις πρακτικές που αναπτύχθηκαν κατά τη διάρκεια του έργου.

Ένα ευρωπαϊκό πρόγραμμα, μια τοπική πραγματικότητα

Το «Get Political» μας υπενθυμίζει ότι η πολιτική συμμετοχή δεν μαθαίνεται αποκλειστικά μέσα στα θεσμικά όργανα: ριζώνει επίσης στις αίθουσες πολλαπλών χρήσεων των κοινοτικών κέντρων της υπαίθρου, γύρω από ένα τραπέζι, όταν επιτέλους δίνουμε φωνή σε όσους αισθάνονται παραμελημένοι στις σημαντικές αποφάσεις.

Ο οργανισμός Foyer Rural CEPAGE συμμετέχει στο πρόγραμμα GET Political — «Προώθηση της ενεργού συμμετοχής των νέων στις πολιτικές και εκλογικές διαδικασίες μέσω της πολιτικής παιδείας και γνώσης» (Erasmus+ KA3, αρ. αναφοράς 101183575, 2024–2026).