Van lokale stemmen naar nationale democratie
Ervaringsgericht burgerschapsonderwijs biedt waardevolle benaderingen voor professionals in het volwassenenonderwijs. De Spaanse uitvoering van het Get Political-project laat zien hoe interactieve, plaatsgebonden en participatieve methoden democratische vaardigheden en maatschappelijke betrokkenheid kunnen versterken in allerlei contexten van levenslang leren.
In heel Europa spelen opleiders van volwassenen een sleutelrol bij het bevorderen van democratische veerkracht, kritisch denken en actief burgerschap. De Spaanse uitvoering van het Erasmus+-project ‘Get Political’ biedt een toepasbaar voorbeeld van hoe ervaringsgericht leren burgercompetenties kan versterken door middel van participatie in plaats van passief onderwijs.
Hoewel de activiteiten in eerste instantie werden getest met leerlingen van het voortgezet onderwijs in de gemeente Purchena, ligt de belangrijkste bijdrage van het project in de methodologie. Door niet-formeel onderwijs, samenwerkend leren en authentieke institutionele ervaringen te combineren, heeft het programma een aanpak ontwikkeld die gemakkelijk kan worden aangepast aan volwassenenonderwijs en gemeenschapsgericht leren.
Het programma ging van start met de training ‘Get Political 101’, waarin de deelnemers democratische waarden verkenden door middel van leren van elkaar, begeleide discussies en samenwerkingsactiviteiten. Daarna volgde een ‘Political Peddy Paper’, waarbij de deelnemers zich verdiepten in lokaal bestuur en hun kennis in praktijk brachten tijdens een gesimuleerde gemeenteraadsvergadering. Vervolgens werd tijdens een sociaal-politieke rondleiding de lokale geschiedenis in verband gebracht met de ontwikkeling van de democratie door middel van plaatsgebonden leren, verhalen vertellen en discussies over burgerlijke verantwoordelijkheid en desinformatie.
Het programma werd afgesloten met een bezoek aan de Spaanse Senaat in Madrid, waar de deelnemers parlementaire debatten bijwoonden, politieke vertegenwoordigers ontmoetten en nadachten over democratische instellingen. Een belangrijke les was dat bezoeken aan instellingen het meest effectief zijn wanneer ze worden gecombineerd met een gestructureerde voorbereiding en begeleide reflectie – een aanpak die volwassenenonderwijzers gemakkelijk kunnen toepassen bij bezoeken aan gemeenteraden of openbare instellingen.
Gedurende het hele programma vormde de ‘Get Political 101’-gids een gemeenschappelijk kader, dat een geleidelijke ontwikkeling van lokaal bestuur naar nationale democratische instellingen ondersteunde. In plaats van de nadruk te leggen op het uit het hoofd leren van politieke feiten, stimuleerde de methodiek observatie, discussie en kritische reflectie.
Het project bracht een aantal leerpunten aan het licht die relevant zijn voor professionals in het volwassenenonderwijs. Ervaringsgerichte methoden, zoals simulaties, bezoeken aan instellingen en plaatsgebonden leren, zorgden voor een grotere betrokkenheid, terwijl begeleide reflectie hielp om de leerstof te verankeren en democratische vaardigheden te versterken. De combinatie van authentieke ervaringen met gestructureerd lesmateriaal zorgde voor een effectieve brug tussen theorie en praktijk.
De Spaanse ervaring laat zien dat deze methoden ook buiten hun oorspronkelijke context toepasbaar zijn. Door samenwerkend leren, historische reflectie en directe betrokkenheid bij democratische instellingen te combineren, biedt het Get Political-project praktische inspiratie voor volwassenenonderwijzers die de burgerparticipatie en democratische geletterdheid willen versterken door middel van ervaringsgericht leren.